فخرآور مطلبی در مورد تحکیم نوشته که بیش از هر چیز عقده گشایی است.ظاهرا بعضی ها هیچ وقت خوب نمی شوند.از فخرآور انتظاری نیست اما بازنده در این میان دوستانی هستند که حتی بازنده ی خوبی هم نبودند.ظاهرا بر سر منفعت شخصی با هر کس می توان ائتلاف کرد حتی باسعید حبیبی.به این می گویند اپورتونیسم اصولگرا.دوست عزیز آدم معتبرتری پیدا نکردی از زبان او تحکیم را بزنی؟

فلسفة سياسي هابز، بنيان‏ها و اصول آن

فصل اول

بنيان‏هاي اخلاقي  

هابز سه بار به شكلي نظام‏مند به فلسفةی سياسي به عنوان شاخه‏اي از دانش كه از سويي مشتمل بر فلسفةی اخلاق و از سوي ديگر شامل سياست در معناي محدودتر آن است،  پرداخته است.

“در مباني قانون”  (1640) در بخش دوّم و سوّم از “مباني فلسفه“ ( بخش دوّم. رساله انسان، بخش سوّم، رساله شهروند، (1642)) و در «لوياتان» (1651) در هر سه مورد اين فلسفةی سياسي بر پايه روش و مطالب برگرفته شده از علوم طبيعي بنيان نهاده شده است. روش، روش تجزيه‏اي ـ تركيبي (compositiveـ(resolutive گاليله است و مطالب از توضيح ماشين وار (Mechanistic) هوای نفس(passion)  و بيش از آن ادراك حسي (perception ـ(self وام گرفته شده‏اند. بنابراين قابل فهم است كه هركسي راجع به هابز نوشته است، فلسفه ی سياسي او را به عنوان فلسفه‏اي وابسته به علوم طبيعي، از لحاظ روش ، مطالب يا  هر دو، تفسير کرده است. بر مبناي بررسي‏هاي دقيق‏تر ثابت مي‏شود كه اين تفسير، كه در نگاهِ اوّل تصديق صرف يك واقعيت آشكار به نظر مي‏رسد، به شدت قابل مناقشه است.

تلاش براي به حساب آوردن فلسفةی سياسي به عنوان بخشي از يا ضميمه‏اي به علوم طبيعي به وسيله ابزارهاي روش علمي پيوسته در آثار هابز موردپرسش، اعتراض و مناقشه قرار گرفته است، چرا كه او به تفاوت‏هاي بنيادين ميان اين دو زمينه(discipline) ، در مطالب و روش آگاه بود. اعتقاد راسخ  او به اين‏كه فلسفةی سياسي ضرورتاً از علوم طبيعي مستقل است بر مبناي اين آگاهي بنيان نهاده شده است. بنابراين او مي‏توانست «رساله ی شهروند» (Decive)، سومين بخش از نظامش، را سال‏ها پيش از دو بخش ديگر كتابش بنويسد و  منتشر كند. در توجيه انتشار زود هنگام اين كتاب، او، خود به روشني در پيش‏گفتار آن اظهار مي‏كند:

Factum   est   Ut  quae  ordine  ultima  esset, tempore  tamen  prior   

Prodierit; pra escrtim  cum  eam  princiis  propriis  experientia  cognitis innnixam, praecedentibus  indigere  non  viderem.

فلسفة سياسي مستقل از علوم طبيعي است چرا كه اصول آن برگرفته شده از علوم طبيعي نيستند. علاوه بر اين از هيچ علمي برگرفته نشده‏اند ولي توسط تجربه فراهم شده‏اند. توسط تجربه‏اي كه هركس در نزد خود دارد يا مي‏تواند با دقت بالايي به یادآوری و تصور آن بپردازد. اين تجربيات توسط دانش از خودو پرسش از خود به وسيلةی هر كس كشف مي‏شوند. به عنوان نتيجه شواهد در فلسفه سياسي از جنسي متفاوت از شواهد در علوم طبيعي هستند. از يك سو قابل دركتر هستند:موضوعات و مفاهيم آن هم‏چون موضوعات و مفاهيمي كه بنيان علوم طبيعي را شكل مي‏دهند براي عموم مردم بيگانه و غريب نيستند و از سوي ديگر مطالعه ی سياست از علوم طبيعي و دشوارتر است.  انسان‏ها به واسطه ی سوداهايشان(passion) آن  دانش ساده و نا مبهم از هنجارها را كه فلسفه  ی سياسي گردآوري مي‏كند و توسعه مي‏دهد را دچار ابهام كرده و تحت‏الشعاع قرار مي‏دهند. علاوه بر اين، انسان با سوداهايش و سودجويي‏اش موضوع خاص فلسفه سياسي است.

به گفتةی هابز فلسفه سياسي نه تنها مستقل از علوم طبيعي است بلكه فلسفه سياسي يكي از دو بخش اصلي دانس بشري است  كه بخش ديگر آن علوم طبيعي  است. دانش به دو بخش تقسيم مي‏شود: علوم طبيعي و فلسفه سياسي. هر طبقه بندي از دانش مبتني بر طبقه بندي هستي است. طبقه بندي علوم توسط هابز بر طبقه بندي موجودات توسط او به موجودات طبيعي و مصنوعي مبتني است. ولي اين طبقه بندي كاملاً با خواسته‏هاي او هم‏خواني ندارد. بيشتر چيزهاي  مصنوعي به ويژه تمام ماشين‏ها موضوع علوم طبيعي هستند.

یادداشتی درباره مقاله ی آزاده فرقانی

خانم آزاده فرقانی در نشریه ی روز مطلبی نوشته اند که جای تامل بسیار دارد. در ادامه گوشه هایی از مطلب ایشان را می آورم و سپس نقد خود به آن را بیان می کنم.

در همين ساعت ها متوجه شدم خانم شهبانو فرح پهلوي – آن طور که مايلند، هنوز، ناميده شوند – براي زنان دستگير شده ي 13 اسفند پيام همدردي فرستاده اند و روز جهاني زن را هم تبريک گفته اند... از کار من و کارهاي مانند اين به هيچ وجه مجاز نيستيم چهره سازي و جنجال آفريني کنيم. اين ها انجام وظايف عادي است و نه بيش از آن، اين هزينه ها پرداخت ناقابلي بوده اند به ازاي آن چه که از تاريخ، جامعه، فرهنگ، سياست و اقتصاد ايران و مسائل جهان ياد گرفتم. در حد توان و واقعاً از هفت تا هشت منظر فکري متفاوت مسائل اجتماعي را پي گيري کردم.... بياييم سر اصل مطلب. حرکت نمادين خانم شهبانو، تا آن حد که به آزادي و اظهار عقيده شخصي ايشان مربوط مي شود، به خودشان مربوط است و ربطي به من ندارد. گرچه قضاوت ما نسبت به جايگاه و دليل اين حرکت ايشان نيز به ما مربوط است. ايشان يا هر کس ديگر مي توانند براي روز جهاني زن پيام صادر کنند، اين حق به جاي خود محفوظ. اما خانم شهبانو، با اين حرکت بي مايه، نابهنگام، خودنمايانه و بي ربط، که هيچ متوجه عواقب کار خود براي ما نيستيد، در واقع در عرصه ي اخلاق انساني و شرافت سياسي تخطي کرده اند. تهي بودن و بي ثمر بودن کارشان به خودشان مربوط است، اما ايشان به حيطه ي آزادي عمل و کردار اجتماعي ما براي دست يابي به حقوق خودمان تجاوز يا اهانت کرده اند.... اما شما، شهبانو، زير تأثير يا همراه با همپالگي ها يا دوروبري هايتان فرصت طلبانه و خود نمايانه مي آييد وسط و پيام مي فرستيد... بديل ما قطعاً دموکراسي نوليبرالي، تجاوز امريکايي و توطئه و تهديد و زد و بند آنان با کار پردازان داخلي نيست... به هر حال ما آن چنان نيستيم که شما هستيد. به هر حال ما با تمام نيروي خود و با صرف هزينه هايي که فقط گوشه اي از آن به گوش مبارک خورده است با واپس گرايي، عقب ماندگي، استبداد، تبعيض، بي عدالتي، فقر، بهره کشي ستمگرانه، زورگويي دولتي و غير دولتي، به خصوص در عرصه ي اجتماعي زنان، مبارزه مي کنيم - و تا حالا هم که از ما چيزي جز اين نديده ايد.... سکوت مرگبار در برابر کشتار نيروهاي چپ، سوسياليست کمونيست، آزاديخواه، دگرانديش عقيدتي و جز آن از سوي محافل قدرت، اشرافيت و دلسوزان رده ي بالا تجربه شده است. زير سايه ي پنتاگون و وزارت خارجه امريکا يا واحدهاي مشابه در اروپاي غربي و اسرائيل و استراليا مي نشيند تا کمونيست کشي در شيلي، ويتنام، اندونزي، ايران (و شايد بعدها در کوبا، ونزوئلا و عراق و...) به پايان برسد... اما بيا لطفي کن اي بانو! و سايه ي اين پيام هايت را از سر ما کم کن. به ديگران هم همين را توصيه بفرماييد. اين حرف من عيناً متوجه وزارت خارجه آمريکا، آن اتاق آزادي، آن گروه جديداً منتقل شده به زير سايه ي دولت بوش و تمام رسانه هاي رسمي و نارسمي خارجي نيز مي شود... ما را سياست زده نکنيد و به دنياي خود نکشانيد. ما فعال اجتماعي هستيم، از خط ديگر و به دنياي شما نمي آييم.

سرکار خانم فرقانی این همه را می گویند و  با اعلام اینکه «واقعاً از هفت تا هشت منظر فکري متفاوت مسائل اجتماعي را پي گيري کردم» و اینکه « ما را سياست زده نکنيد» مقادیر کثیری در رثای کمونیستهای دوست داشتنی سخن می گویند.چگونه است  کسی که  اعلام می کند سیاسی نیست ناگهان خود را موظف می بیند که از دموکراسی نولیبرالی تبری بجوید و بگوید که خواهان چنین شکلی از دموکراسی نیست و البته چون سیاسی نیست راجع به اینکه بدیل اینکه دموکراسی نولیبرالی چیست را هم بیان نکند؟ کسی از ایشان درخواست نکرده که در کسوت رهبر سیاسی اعلام کنند که زنان ایران از دموکراسی لیبرالی بدشان می آید – و لابد از دموکراسی شورایی خوششان می آید- ولی ایشان چون فعال اجتماعی هستند و از هفت هشت منظر مختلف مسائل را بررسی کرده اند به عنوان نماینده صاحب اختیار فعالان کمپین موضع سیاسی فعالان کمپین را اعلام می کنند و البته از یاد هم نمی برند که نیشی نیز باید به « آن گروه جديداً منتقل شده به زير سايه ي دولت بوش» بزنند و جلوتر البته کاملا مشخص می کنند که این حرفها را برای چه می زنند.

همين ديروز در يک جمع فارغ التحصيلان، چند ساعتي پس از آزادي، به مناسبت روز جهاني زن شرکت کردم. آن جا ديدم پيام اکبر گنجي را پخش کردند و پيام يک سازمان داخلي را نيز (که البته بنيانگذاران آن مورد احترام و علاقه بسيار من هستند) نه من و نه خيلي از ميهمانان اصلاً از اين کار خوششان نيامد، چند نفري هم به اعتراض مجلس را ترک کردند. بله، آقاي گنجي که حسابش پاک با شهبانو و شاهزاده و ياران ايشان جداست و براي آزادي و افشاي حقيقت مبارزه کرده و رنج ديده است، البته با آن گرايش و علاقه هايي که دارد، طبعاً و حتماً رهبر ما نيست که آن جا پيام بفرستد. اين پيام فرستادن براي ما قابل قبول نيست يا اين که ما کار بدي کرديم که به آن جايي رفتيم که رهبرشان گنجي است. ضمناً آن سازمان نيز تنها سازمان موجود در کشور نيست. پس چرا سياسي کاري و عمل ناعادلانه در جمع مشتاقان عدالت انجام شد؟ نمي دانم.

پس از وصل کردن دوستان و بزرگواران به تازگی ترک وطن کرده به سلطنت طلبان و دولت آمریکا نوبت می رسد به« کار پردازان داخلي». ابتدا ایشان اعلام می کنند که مواضع سیاسی فعالان کمپین با مواضع گنجی متفاوت است - این همه موضع سیاسی برای یک فعال اجتماعی غیر سیاسی؟- و بیان می دارند که بسیاری از پیام دادن گنجی ناراحت و آشفته شده اند و عده ای نیزمجلس را به نشانه ی اعتراض ترک کرده اند.اگر واقعا اینقدر ناراحت شدید مراسم را ترک می کردید تا آن عده زیادی که می آمدند و به دلیل نبود جا می رفتند بتوانند در مراسم شرکت کنند.ظاهرا ایشان به جز نمایندگی فعالان کمپین و جنبش زنان ایران نقشی فراتر نیز برای خود قائل هستند و آن این است که هر کس می خواهد مراسمی به مناسبت 8 مارس برگزار کند می بایست محتوای آن مراسم را با ایشان هماهنگ کند.سازمان ادوار با همکاری کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت به مناسبت 8 مارس مراسمی در دفتر سازمان ادوار برگزار کرده اند .آیا عزیزان باید محتوای مراسم را با شما یا فعالان کمپین هماهنگ کنند؟مگر سرقفلی 8 مارس یا جنبش زنان به شما واگذار شده است؟ آیا چون اکبر گنجی کمونیست نیست نباید با زنان دستگیر شده همدردی کند و به مناسبت 8 مارس پیامی دهد؟چگونه است که شمایی که ادعای غیر سیاسی بودن دارید حتی پیام دادن مخالفین سیاسیتان ،آن هم در مراسمی که خودشان برگزار می کنند را نیز تاب نمی آورید؟آیا این خیلی مطابق با همان اخلاق و شرافت سیاسی مورد نظرتان است که از طریق اعتبار کمپین یک میلیون امضا،که اعتبارش را اتفاقا از غیر ایدئولوژیک بودنش کسب می کند، مخالفین سیاسی را مورد هجمه قرار دهید، آن هم مخالفینی که تمامی توانشان را برای دفاع از حقوق انسانی شما به کار بسته اند؟ چگونه است که شما فقط به اکبر گنجی و سازمان ادوار حساسیت دارید و انواع و اقسام پیامهای دیگر گروهها شما را نمی آزارد؟فرموده اید:

«من آن چه در مورد اثر منفي اين گونه مداخله ها و خودنمايي ها مي دانستم گفتم. اين حرف دل تقريباً تمامي دوستان و آشنايان من در فعاليت اجتماعي زنان است. »

چه کسی می خواهد خودنمایی کند؟آیا اکبر گنجی ، علی اکبر موسوی خوئینی ، عبدالله مومنی و افراد و دانشجویان فعال درادوار و تحکیم همه و همه کاسه گدایی به دست گرفته اند که از نمد اعتبار شما برای خود کلاهی درست کنند؟ آیا باید به حرف شما گوش کرد و اگر بار دیگر فعالان جنبش زنان دستگیر شدند با آنان همدردی نکرد و سعی نکرد از شخصیتهای شناخته شده ملی و جهانی برای حمایت از آنان پیامی گرفت ، چرا که آنها لیبرالند و شما از آنها خوشتان نمی آید؟در آن صورت به نظرتان بازداشت شدگان بدون حمایت تا کی و چگونه باید در زندان بمانند و یا اینکه به باورتان آن حمایتها و تجمع ها و اعتراضات بلا موضوع و بی معنی است و آن هم بخشی از تلاش برای مصادره اعتبار بی حد و حصر حضرتعالی است؟ آیا این اکبر گنجی است که نیازمند اعتبار حضرتعالی است یا برعکس؟ از یاد برده اید که مهندس موسوی کی و چرا دستگیر شد؟شما اگر اینقدر نسبت به وابسته قلمداد شدن به کسی در هراسید چرا آن زمان که دوستان از نظر سیاسی هم خطتان در دانشگاه تهران به کرات کمپین را ابزار سرمایه داری جهانی برای به راه انداختن انقلاب مخملین خواندند دم بر نیاوردید؟ظاهرا در دفاع ازکمپین هم باید خطوط سیاسی را لحظ کرد؟راستی امروز چه در دانشگاه و چه در جامعه کدام دانشجویان و روشنفکران از کمپین دفاع می کنند و چه کسانی به آن حمله می کنند؟کمپین یک میلیون امضا چه به لحاظ شکل فعالیت و چه به لحاظ محتوا در کدام رده بندی قرار می گیرد؟با اصطلاحات لیبرال فمینیسم ، سوسیال فمینیسم و رادیکال فمینیسم که آشنایی دارید؟این تازه ابتدای راه است دوست عزیز ، سعی کنید نگاه دقیق تری هم به جایگاه خودتان و هم  به  جایگاه  کمپین یک میلیون امضا و هم به جایگاه جنبش زنان در ایران بیندازید آن وقت متوجه خیلی چیزها می شوید؟اگرکسی بخواهد بر دوش کمپین یک میلیون امضا بایستد و غرضهای سیاسی خود را پیش ببرد آن اشخاص مطمئنا اکبر گنجی و علی اکبر موسوی خوئینی و عبدالله مومنی نیستند ، چنانکه دفاع آنان از جنبش زنان بدون توجه به مواضع سیاسی فعالان آن است ؛ این شخصِ شمایید که به عنوان فعال جنبش زنان می خواهید مواضع سیاسیتان را بر دیگران تحمیل کنید، اگر اینقدر به مباحث سیاسی علاقه مندیدو می خواهید کنش مشخص ایدئولوژیک سیاسی داشته باشید می توانید به همان دوستان همفکرتان که علیه کمپین می نویسند و خواهان انقلاب جهانی سوسیالیستی هستند بپیوندید اما از اخلاق و شرافت سیاسی به دور است که اعتبار یک حرکت عامدانه غیر ایدئولوژیک را خرج چنگ انداختن به صورت مخالفین ایدئولوژیکتان کنید.موفق باشید.

پی نوشت: سه شنبه ساعت ۱۲ تا ۱۴ تجمعی در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران در اعتراض به بازداشت فعالین جنبش زنان برگزار می شود.

این مقاله در پاسخ به مرتضی اصلاحچی نوشته شد و در تحکیم نیوز منتشر شد .این پنجمین و آخرین مقاله در مباحثه بین من و ایشان بود که متاسفانه از جانب ایشان ادامه نیافت.آغاز این مباحثه مطلب "نگاهی کوتاه به آرا و اندیشه های کائوتسکی" بود.این مقاله البته از جانب چند تن از دوستان چپ پاسخی دریافت کرد .یکی مقاله احسان صفار در نشریه به پیش بود که ایشان به دلیل آشنا نبودن با اندیشه فایده گرایان و خلط مبحث میان مفاهیمی همچون benefit و profit و .... حرفهای بیربطی در باب یک جمله از مقدمه مطلب زدند و قول دادند  که در آینده به مدعا های اصلی این مقاله بپردازند.همچنین مهدی گرایلو نیز در نشریه پیشرو از منظری دیگرپاسخی به این مطلب داد و ظن من درباره این جریان  در باب اندیشه های ضد دمکراتیکشان را به یقین نزدیکتر کرد . آقای ایرج فرزاد -که نمی دانم از اعضای حزب کمونیست کارگری هستند یا از حکمتیستها- نیز در این باره چیزهایی نوشتند که جالب بود.